O zanieczyszczeniu światłem i odpowiedzialnym projektowaniu oświetlenia – seminarium z udziałem pracownika Instytutu Elektroenergetyki PŁ

Seminarium zostało zorganizowane przez Koło SEP nr 9 Oddziału Krakowskiego SEP oraz Fundację Light Pollution Think Tank (LPTT). Spotkanie skierowane było przede wszystkim do projektantów oświetlenia, inżynierów elektryków, specjalistów zajmujących się oświetleniem zewnętrznym, a także wszystkich osób zainteresowanych oddziaływaniem sztucznego światła na środowisko i człowieka.

Dr hab. inż. Przemysław Tabaka wygłosił wykład pt. „Czym jest zanieczyszczenie światłem i dlaczego staje się jednym z najważniejszych problemów cywilizacyjnych?”

W swoim wystąpieniu przedstawił zanieczyszczenie światłem jako złożony i interdyscyplinarny problem związany z niewłaściwym lub nadmiernym wykorzystaniem sztucznego światła w porze nocnej. Omówił różnorodne źródła emisji światła do środowiska oraz zwrócił uwagę na przestrzenny zasięg tego zjawiska – sztuczne światło emitowane na terenach zurbanizowanych może wpływać na nocne środowisko również w znacznej odległości od miejsca jego powstawania.

Istotną część wykładu poświęcono technicznym możliwościom ograniczania zanieczyszczenia światłem już na etapie projektowania i eksploatacji instalacji oświetleniowych. Omówiono m.in. znaczenie właściwego doboru konstrukcji opraw oświetleniowych, sposobu ich montażu i kąta nachylenia. Wskazano, że wraz ze zmianą położenia oprawy może istotnie wzrastać udział strumienia świetlnego emitowanego w górną półprzestrzeń, a tym samym jej potencjalny udział w powstawaniu łuny świetlnej.

Poruszono również zagadnienie barwy i rozkładu widmowego światła. Podkreślono, że temperatura barwowa CCT jest jedynie przybliżonym wskaźnikiem właściwości emitowanego promieniowania – dwa źródła światła o tej samej temperaturze barwowej mogą charakteryzować się różnym udziałem promieniowania w krótkofalowej, niebieskiej części widma. Z tego względu przy ocenie potencjalnego oddziaływania światła na środowisko istotna jest analiza jego rzeczywistego rozkładu widmowego.

W wykładzie znalazły się także zagadnienia dotyczące pomiarów zanieczyszczenia światłem i jasności nocnego nieba.

Seminarium miało charakter interdyscyplinarny. Obok zagadnień technicznych i projektowych omawiano również wpływ sztucznego światła w nocy na organizmy żywe i zdrowie człowieka, a także praktyczne problemy związane z projektowaniem i modernizacją oświetlenia zewnętrznego oraz ograniczaniem jego negatynego oddziaływania.

W gronie prelegentów, obok dr. hab. inż. Przemysława Tabaki z Instytutu Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej, znaleźli się również dr inż. Anna Kołton, prof. Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, reprezentująca Wydział Biotechnologii i Ogrodnictwa a zarazem prezes Fundacji Light Pollution Think Tank (LPTT), oraz mgr inż. Maciej Marczak – inżynier projektant związany z krakowskim oddziałem międzynarodowej firmy inżynieryjnej Jacobs, gdzie pełni funkcję Lidera Zespołu ds. Oświetlenia Ulicznego.

Dzięki zróżnicowanym kompetencjom prelegentów problematyka zanieczyszczenia światłem została przedstawiona z kilku uzupełniających się perspektyw – techniki świetlnej i pomiarów, oddziaływania sztucznego światła na organizmy żywe oraz praktyki projektowej związanej z oświetleniem zewnętrznym i drogwym.

Spotkanie było okazją do wymiany wiedzy i doświadczeń pomiędzy przedstawicielami środowiska naukowego oraz praktykami zajmującymi się projektowaniem i eksploatacją oświetlenia. Dyskusja pokazała, że współczesne projektowanie oświetlenia zewnętrznego powinno uwzględniać nie tylko wymagania dotyczące bezpieczeństwa i efektywności energetycznej, ale również ograniczanie emisji światła poza obszar, który rzeczywiście wymaga oświetlenia.