W dniach 4–5 lipca 2026 r. w Centrum Nauki i Techniki EC1 w Łodzi odbył się Festiwal Kosmosu „Orbitarium”. W ramach wydarzenia Instytut Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej reprezentował dr hab. inż. Przemysław Tabaka, który wygłosił wykład pt. „Światło, które odbiera noc – wpływ oświetlenia na ludzi, zwierzęta i astronomię”, poświęcony problematyce zanieczyszczenia światłem oraz jego wpływowi na człowieka, środowisko i obserwacje astronomiczne.
Podczas seminarium omówiono zjawisko zanieczyszczenia światłem oraz jego konsekwencje dla współczesnego społeczeństwa i środowiska naturalnego. Uczestnicy mogli zapoznać się z mechanizmami oddziaływania światła na organizm człowieka, w tym z rolą rytmu okołodobowego, syntezy melatoniny oraz wpływem światła o wysokiej zawartości komponentu niebieskiego na funkcjonowanie organizmu. Przedstawiono również różnice pomiędzy widmami różnych źródeł światła oraz znaczenie ich właściwego doboru.
Część wystąpienia poświęcono wpływowi sztucznego oświetlenia na środowisko przyrodnicze. Zaprezentowano przykłady oddziaływania światła na ptaki, płazy, rośliny oraz inne organizmy, a także omówiono problem rozświetlania nocnego nieba i jego wpływu na prowadzenie obserwacji astronomicznych. Szczególną uwagę zwrócono na konieczność racjonalnego projektowania instalacji oświetleniowych, umożliwiającego ograniczenie emisji światła do górnej półprzestrzeni, redukcję zużycia energii oraz ochronę ciemnego nieba.
W dalszej części wykładu przedstawiono praktyczne metody ograniczania zanieczyszczenia światłem, obejmujące dobór odpowiednich opraw oświetleniowych i źródeł światła, właściwe kierowanie strumienia świetlnego oraz ograniczanie emisji światła niebieskiego. Zaprezentowano również wybrane wyniki badań prowadzonych w Instytucie Elektroenergetyki dotyczących analizy widmowej źródeł światła oraz wpływu filtrów światła niebieskiego stosowanych w urządzeniach mobilnych.
Szczególnym zainteresowaniem uczestników cieszyła się część praktyczna seminarium, podczas której na żywo wykonywano analizę rozkładu widmowego światła emitowanego przez ekrany smartfonów. Ochotnicy z sali udostępniali swoje telefony, a następnie porównywano widmo promieniowania emitowanego przez ekran przed oraz po włączeniu funkcji ograniczającej emisję światła niebieskiego (tzw. funkcji ochrony oczu). Pomiary wykonywano za pomocą spektrometru, a uzyskane wyniki były natychmiast wyświetlane na ekranie audytorium, dzięki czemu wszyscy uczestnicy mogli obserwować zmiany w rozkładzie widmowym oraz porównywać skuteczność rozwiązań zastosowanych w różnych modelach smartfonów.
Interaktywna forma pokazu spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem publiczności. Wielu uczestników zgłaszało się, aby sprawdzić parametry własnych urządzeń. Szczególnie duże emocje wzbudził pomiar jednego ze smartfonów, w którym po włączeniu funkcji ochrony oczu zaobserwowano wyjątkowo znaczną redukcję udziału światła niebieskiego. Wynik ten wywołał żywą dyskusję wśród uczestników – z sali padały pytania o model telefonu oraz zastosowane rozwiązania programowe, a kolejne osoby ustawiały się, aby porównać wyniki swoich urządzeń.
Image
